سید محمد عالم (صدرالاسلام)
مرحوم سید محمد سید عبد الرحيم بن سید منصور از نوادگان سید کامل پیر در سال ۱۳۵۸ هجری قمری در قریه ی ده طل از قرای گوده ی لارستان آن زمان متولد شد و پس از آموزش قرآن کریم و مقدمات علوم دینی در سن دوازده سالگی خود را به جزیره ی قشم رساند و نزد مرحوم شیخ یحیی بن شیخ محمد کمال که از علمای بزرگ منطقه در آن زمان به شمار می رفت در مدرسه ی کمالیه به فراگیری علوم دینی مشغول شد و چون از شاگردان مستعد به شمار می رفت و از هوش سرشاری بهره مند بود به زودی در زمره ی طلاب ممتاز و برجسته ی مدرسه ی کمالیه قرار گرفت در یکی از مسافرتهایی که شیخ یحیی همه ساله جهت تبلیغ و دعوت دینی از دژگان تا بستک انجام میداد مرحوم حاج محمد خان بستکی حاکم دژگان از نامبرده درخواست کرد یکی از طلاب ممتاز و برجسته اش را جهت ارشاد و تبلیغ مردم و انجام امور شرعی انتخاب و به دژگان اعزام کند. مرحوم شیخ یحیی بن شیخ محمد آل کمال سید محمد بن سید عبدالرحیم را به این سمت منصوب و به حاج محمد خان بستکی معرفی کرد.
پس از استقرار در دژگان و رتق و فتق امور سید محمد به حاج محمد خان پیشنهاد کرد تا او را برای تکمیل معلومات دینی و علمی به مکه مکرمه و یا مدینه ی منوره اعزام کند. این پیشنهاد مورد قبول حاج محمد خان قرار گرفت و او را برای ادامه ی تحصیل و تکمیل معلوماتش روانه ی سرزمین حجاز کرد.
سید محمد چند سالی در مکه مکرمه به تحصیل و تکمیل علوم دینی پرداخت و در محضر اساتیدی همچون سید احمد زینی دحلان، فقیه مورخ و دانشمند مکی تلمذ کرد، اما از آن جایی که برای آموختن روحی کنجکاو و خستگی ناپذیر داشت باز هم برای تکمیل بیشتر معلومات روانه ی دیار مصر شد و چند سالی در دانشگاه الازهر قاهره به فراگیری و بحث و فحص علوم پرداخت و ضمن کسب مهارتهای لازم در علوم شرعی علم کحالی را نیز آموخت و با موفقیت علمی به وطن بازگشت.
پس از بازگشت ایشان مرحوم حاج محمدخان بستکی مدرسه ای را به نام محمدیه در دژگان برای او بنا کرد و شاگردان فراوانی از اطراف و اکناف روانه ی این مدرسه شدند. چند سال بعد بنا به پیشنهاد یکی از خوانین بستک به لقب «صدر الاسلام» که از طرف دربار مظفرالدین شاه قاجار برای او تعیین شده بود ملقب گردید صدرالاسلام مردی فاضل فقیه اندیشمند و از تواضع و کرامت طبع برخوردار و در علوم شرعی دارای اطلاعات فراوانی بود و با زهد و قناعت در مدرسه ی محمدیه مشغول تدریس و فعالیت بود.
مرحوم صدر الاسلام دارای تألیفات و تصنیفاتی در رشته های مختلف بوده است. چند سالی پس از وفات ایشان فرزند ارشدش مرحوم سید عبدالرحیم جانشین او در مدرسه ی محمدیه میشود اما پس از وفات ایشان چون جانشین کاردانی نداشته مدرسه برای مدتی به تعطیلی کشیده میشود و همه ی کتابهای موجود در کتابخانه ی مدرسه ی محمدیه ی دژگان که تعداد آنها فراوان بوده است به امر سلیمان خان بستکی حاکم دژگان در آن زمان با چند شتر به بستک منتقل میشود. پس از گذشت مدت زمانی همه ی کتابهای مربوط به مدرسه ی محمدیه به اضافه ی تصنیفات مرحوم صدر الاسلام مفقود میشود و تاکنون خبری از آنها به دست نیامده است. تنها یکی از تصنیفات ایشان به زبان عربی به نام التهذیب» في شرح كتاب التقريب»، تألیف قاضی ابو شجاع احمد بن محمد بن حسین اصفهانی در فقه امام شافعی در بین کتابهای فرزند صغیرش مرحوم سید امیر شیخ قتالی یافت شده است که در اول ربیع الاول سال ۱۳۲۶ هجری قمری به قلم محمد بن محمود دژگانی نوشته شده و تا کنون به چاپ نرسیده است.
در مدرسه ی محمدیه شاگردان زیادی تربیت شده اند که از معروفترین آنها یکی مرحوم شیخ حبیب فارسی اهل هیرو» – آبادی بین روستای دژگان و لمزان میباشد که سالیانی مفتی و مجتهد بزرگ قاضی و مدرس در مسقط – پایتخت کشور عمان – بوده و دارای تصنیفات فراوانی بوده است. شاگرد دیگر او مرحوم شیخ عبدالرحمن شيخ محمد شیخ زکریا از علما و مشاهیر جزیره ی قشم و از شاگردان معروف دیگر او فرزند ارشدش مرحوم سید عبد الرحيم بن سید محمد عالم صدر الاسلام بوده که پس از وفات پدرش تا آخرین لحظات حیات، مدرسه ی علوم دینی محمدیه ی دژگان را اداره کرده و مفتی امور شرعی مردم منطقه بوده است. نامبرده علاوه بر علوم دینی علم کحالی را نیز از پدر فرا گرفته بود و به مداوای چشم بیماران می پرداخت. سید عبدالرحیم در سال ۱۳۵۹ هجری قمری در دژگان وفات یافته است.